slider

Gregoriaans

slider

Een aantal jaren geleden dacht ik bij het ter hand nemen van een oude  graduale van mijn overleden vader: je moet nooit een oude fiets weggooien; dit boek kan misschien nog wel eens van pas komen. 
Nu zoveel jaren later bestudeer ik als koorleider die Gregoriaanse gezangen, die mijn vader voor een groot gedeelte allemaal uit zijn hoofd zong.

Wat zou hij trots op mij zijn geweest als hem ter ore zou zijn gekomen waar ik nu mee bezig ben!

 

Ik voel ik me daarom nu mede verantwoordelijk voor het behoud van dit liturgische gezang dat bekend staat als een van de oudst bewaarde culturele erfgoed van onze westerse beschaving. De prachtige melodie- en zinsbouw van het Gregoriaans draagt in grote mate bij tot de algehele muzikale vorming van iedere koorzanger en dirigent tot een volwaardig musicus. Bovendien stimuleert het je ademhalingstechniek en je manier van zingen en het kan, als je daar voor open staat, een spirituele uitwerking hebben op je persoonlijkheid.

                         

 
Stefan Klöckner   Frans Mariman
Cursusleider van de Internationale Sommerkurs Gregorianik in Essen(D)   Cursusleider Centrum voor Gregoriaans in Drongen (België)

 

In 2012 heb ik de Internationale zomercursus ‘Gregoriaans’ gevolgd bij Stefan Klöckner in Essen. Aanvullend heb ik als dirigent de vierdaagse Wintercursus gevolgd bij Franco Ackermans en Stefan Klöckner via de Hochschule für Musik in Essen. Daarnaast ben ik de afgelopen jaren in de leer geweest als cursist bij het Centrum voor Gregoriaans in Drongen in België.

 

Mijn docenten zijn -net als in Essen- uitgesproken ‘Gregoriaanse’ specialisten: Frans Mariman (een geweldig inspirerende koorleider met een enorme staat van dienst, die helaas in 2016 is overleden), Ceryl TonnaerFranco Ackermans en Peter Canniere. Allemaal bevlogen en inspirerende docenten met een grote praktijkervaring. De uitstraling van deze docenten, ieder met hun specifieke achtergrond, brengt bij jezelf een soort van metamorfose teweeg in je visie op het Gregoriaans en je gevoel voor melodievorming in zijn algemeenheid.

Voor meer informatie over deze uitstekende cursus in België verwijs ik graag naar hun website: http://www.centrumgregoriaans.be

 

Mijn eigen praktijkervaring als dirigent

Sinds 2012 ben ik werkzaam als dirigent/koorleider bij het Odulphuskerkkoor in Best. Met zes zangers proberen we wekelijks volgens de authentieke handschriften de neumen van Laon en Einsiedeln muzikaal in praktijk te brengen. Tussen 2013 tot 2015 ben ik daarnaast koorleider geweest bij het Gregoriaans koor van de Parochie H. Antonius Abt in Schaijk. Omdat er andere beroepsmogelijkheden op mijn pad kwamen, kon ik dit niet langer samen combineren. In het verleden heb ik als invaldirigent gefungeerd bij de Schola Cantorum de Sint-Jans Kathedraal in Den Bosch en dirigeerde bij die gelegenheid ook hun Gregoriaanse Schola. http://www.scholacantorum.nl

 

Doelstelling en motivatie voor het Gregoriaans

Hoe kunnen we dit kostbare muzikale erfgoed behouden en nog beter: overdragen naar nieuwe generaties koorzangers? En wie moet dat gaan doen?

Er is veel zelfstudie voor nodig om de meest vernieuwde uitvoeringspraktijken, gebaseerd op de oude handschriften (de zgn. ‘neumen’) te leren hanteren.

Het is niet makkelijk, zelfs voor ervaren koorzangers, om hun routinematige manier van zingen aan te passen aan de allernieuwste inzichten omtrent de gregoriaanse uitvoeringspraktijk. Toch is dit volgens mij de enige manier om het Gregoriaans zo authentiek mogelijk te laten klinken.

Willen we het Gregoriaanse gezang helpen overleven, dan is een overgang naar de semiologie( kennis van de neumen) een must. Alleen op die manier kan de muzikaal-liturgische inhoud van de tekst overtuigend worden gedragen op de luisteraar/kerkganger.

Als zingende schola ben je altijd een wezenlijk onderdeel van de liturgie en daar moet je je als koorleider zeer van bewust zijn.

Gregoriaans in de zondagse praktijk zingen vraagt  veel zelfstudie, ook van de koorzangers, maar dan kan er iets heel moois ontstaan.

 

In de alledaagse praktijk is er nog veel werk te verzetten!

De Gregoriaanse ‘schola’ in Best en het Klein Gemengd Koor in Vught bieden mij een belangrijke praktijkschool voor het dirigeren van bijzondere  meerstemmigheid maar ook de uitvoering van de oude Gregoriaanse gezangen. Bestaande kerkkoren die het Gregoriaans nog zingen, zitten veelal vast aan de oude uitvoeringspraktijken uit de jaren 50 van de vorige eeuw (de ‘punten’ en ‘ictussen’ cultuur) met begeleiding van het orgel.

Daardoor associëren veel mensen het Gregoriaans met een langzaam en saai gezang. De laatste decennia heeft het Gregoriaans qua uitvoeringspraktijk echter een enorme ontwikkeling doorgemaakt! Het gezang gaat echt anders klinken als je uitgaat van de oorspronkelijke tekens: de neumen die door de monniken in de 8e en 9e eeuw zijn genoteerd boven de teksten. (zie de rode en zwarte tekens onder en boven het woord "Deo" op onderstaande foto) Dat is het authentieke Gregoriaans. De inhoud van de tekst wordt door de toepassing van de neumen( de semiologie) tot leven gewekt, hetgeen meteen invloed heeft op uit de uitvoeringspraktijk van het gezang.  

       

 

Sinds een paar jaren wordt er een Gregoriaans Festival georganiseerd in Nederland (Ravenstein en Den Bosch)  Vanuit binnen- en buitenland bestaat hier grote belangstelling voor. Dit geeft aan dat het Gregoriaans meer dan ooit in de belangstelling staat en aan "revival", een wedergeboorte is begonnen.

Voor meer informatie hieromtrent kunt u terecht op de site  http://www.gregoriaansfestival.nl.

Meer interessante informatie omtrent het Gregoriaans kunt u vinden via de site http://www.gregorien@info.nl

Tussen 4 en 14 mei 2018 kunt voor fantastische concerten terecht bij het Gregoriaans Festival in Watou (België) https://www.festivalwatou.be

 

 

This is Sliced Diazo Plone Theme