slider

Gregoriaans

Sinds een aantal jaren houdt het Gregoriaans mij in haar greep. Van mijn vader staat nog een oude Graduale Romanum in mijn boekenkast. Een boek waaruit hij 30 jaar lang als koorzanger iedere zondag de vaste gregoriaanse gezangen heeft gezongen.
slider

Een aantal jaren geleden dacht ik bij het ter hand nemen van dit boek: je moet nooit een oude fiets weggooien; dit boek kan nog wel eens van pas komen. 
Nu bestudeer ik als koorleider de gezangen, die hij voor een groot gedeelte allemaal uit zijn hoofd zong. Wat zou hij trots op mij zijn geweest als hem ter ore zou zijn gekomen, waar ik nu mee bezig ben!
Ik voel ik me daarom nu mede verantwoordelijk voor het behoud van dit liturgische gezang, dat bekend staat als een van de oudst bewaarde culturele erfgoederen van onze westerse beschaving. 

De prachtige melodie- en zinsbouw van het Gregoriaans draagt in grote mate bij tot de algehele muzikale vorming van iedere koorzanger en dirigent tot een volwaardig musicus. Bovendien stimuleert het je ademhalingstechniek en kan het, als je daar voor open staat, een spirituele uitwerking hebben op je persoonlijkheid.                          

 
Stefan Klöckner   Frans Mariman
Cursusleider van de Internationale Sommerkurs Gregorianik in Essen(D)   Cursusleider Centrum voor Gregoriaans in Drongen (België)

In 2012 heb ik de Internationale zomercursus ‘Gregoriaans’ gevolgd bij Stefan Klöckner in Essen. Aanvullend heb ik als dirigent de vierdaagse Wintercursus gevolgd bij Franco Ackermans en Stefan Klöckner via de Hochschule für Musik in Essen. Daarnaast ben ik de afgelopen jaren ook actief geweest als cursist dirigent bij het Centrum voor Gregoriaans in Drongen in België.

Mijn docenten zijn -net als in Essen- uitgesproken ‘Gregoriaanse’ specialisten: Frans Mariman (een geweldig inspirerende koorleider met een enorme staat van dienst, die helaas in 2016 is overleden), Cerile TonnaerFranco Ackermans en Peter Canniere. Allemaal bevlogen en inspirerende docenten met een grote praktijkervaring. De uitstraling van deze docenten, ieder met hun specifieke achtergrond, brengt bij jezelf een soort van metamorfose teweeg in je visie op het Gregoriaans en je gevoel voor melodievorming in zijn algemeen. Voor meer informatie over deze uitstekende cursus in België verwijs ik graag naar hun website: http://www.centrumgregoriaans.be

Mijn eigen praktijkervaring als dirigent

Sinds 2012 ben ik werkzaam als dirigent/koorleider bij het Odulphuskerkkoor in Best. Met zes zangers proberen we wekelijks volgens de authentieke handschriften de neumen van Laon en Einsiedeln muzikaal in praktijk te brengen. Tussen 2013 tot 2015 ben ik koorleider geweest bij het Gregoriaans Herenkoor van de Parochie H. Antonius Abt in Schaijk. Omdat er andere beroepsmogelijkheden op mijn pad kwamen, kon ik dit niet langer samen combineren. In het verleden heb ik al invaldirigent gefiungeerd bij het koor van  de Sint-Jans Kathedraal in Den Bosch dirigeerde dan ook de Gregoriaanse Schola. http://www.scholacantorum.nl

Doelstelling en motivatie voor het Gregoriaans

Hoe kunnen we dit kostbare muzikale erfgoed behouden en nog beter: overdragen naar nieuwe generaties koorzangers? En wie moet dat gaan doen? Er is veel zelfstudie voor nodig om de meest vernieuwde uitvoeringspraktijken, gebaseerd op de oude handschriften (de zgn. ‘neumen’) te leren hanteren. Het is niet makkelijk, zelfs voor ervaren koorzangers, om hun routinematige manier van zingen aan te passen aan deze allernieuwste inzichten omtrent de gregoriaanse uitvoeringspraktijk. Toch is dit volgens mij de enige manier om het Gregoriaans zo authentiek mogelijk te laten klinken… om het gregoriaanse gezang te helpen overleven en de muzikaal-liturgische inhoud van de tekst zo overtuigend mogelijk over te dragen op de luisteraar/kerkganger. Als zingende schola ben je namelijk een wezenlijk onderdeel van de liturgie en daar moet je je als koorleider altijd van bewust zijn.

In de alledaagse praktijk is er nog veel werk te verzetten!

De Gregoriaanse ‘schola’ in Best en het Klein Gemengd Koor in Vught bieden mij een belangrijke praktijkschool voor het dirigeren van bijzondere  meerstemmigheid maar ook de uitvoering van Gregoriaanse gezangen.  Bestaande kerkkoren die het Gregoriaans nog zingen, zitten veelal vast aan de oude uitvoeringspraktijken uit de jaren 50 van de vorige eeuw (de ‘punten’ en ‘ictussen’ cultuur) met begeleiding van het orgel. Daardoor associëren veel mensen het Gregoriaans met een langzaam en saai gezang dat saai klinkt. De laatste decennia heeft het Gregoriaans qua uitvoeringspraktijk echter een enorme ontwikkeling doorgemaakt! Het gezang gaat echt anders klinken als je uitgaat van de oorspronkelijke tekens: de neumen die door de monniken in de 8e en 9e eeuw zijn genoteerd boven de teksten. (zie de rode en zwarte tekens onder en boven het woord "Deo" op onderstaande foto) Dat is het authentieke Gregoriaans. De inhoud van de tekst wordt door de toepassing van de neumen( de semiologie) naar voren gebracht hetgeen meteen invloed heeft op uit de uitvoeringspraktijk van het gezang.          

Sinds een paar jaren wordt er ieder jaar een Gregoriaans Festival georganiseerd in Nederland (Ravenstein en Den Bosch)  Vanuit binnen- en buitenland bestaat hier grote belangstelling voor. Dit geeft aan dat het Gregoriaans meer dan ooit in de belangstelling staat en aan "revival", een wedergeboorte  is begonnen. Voor meer informatie hieromtrent kunt u terecht op de site  http://www.gregoriaansfestival.nl

This is Sliced Diazo Plone Theme